Najprzyjemniej zaglądać do Ogrodu Botanicznego w Brynku od późnego kwietnia do końca października, kiedy trawniki są miękkie, rododendrony wariują z kolorami, a stare drzewa robią taki cień, że można spacerować godzinami. Wiosną pachnie wilgotną ziemią i świeżą żywicą, jesienią szelest liści pod butami to stałe tło każdego kroku. To nie jest typowa „atrakcja z folderu” z kasami biletowymi i kolejkami – to duży, leśny park z historią, który wciąga spokojem i tym, jak blisko da się tu podejść do naprawdę starych drzew. Brynek to świetny pomysł na dłuższy spacer z Katowic, Gliwic czy Opola w roli „bazy wypadowej” – niedaleko, a jednak zupełnie inny świat. Dodatkowy plus: można połączyć wizytę w ogrodzie z pałacem Donnersmarcków, szybem „Elżbieta” i klimatyczną starówką Tarnowskich Gór.
⏳ Ładowanie punktów na mapie…
Legenda (kliknij aby pokazać/ukryć):
⏳ Ładowanie punktów na mapie…
Legenda (kliknij aby pokazać/ukryć):
Gdzie leży Ogród Botaniczny w Brynku i co tu właściwie jest?
Brynek to niewielka miejscowość w gminie Tworóg, mniej więcej w połowie drogi między Tarnowskimi Górami a Lublińcem, około 40–45 km od Katowic. Ogród botaniczny to w praktyce duże arboretum otaczające zespół pałacowo-parkowy – obecnie działa tu Zespół Szkół Leśnych, więc po terenie kręcą się nie tylko spacerowicze, ale też uczniowie w zielonych mundurach.
Trzeba się nastawić nie na „ogródek z rabatkami”, tylko na spory park leśny z alejami, stawami, polanami i kolekcją drzew z różnych stron świata. W środku znajdują się m.in.:
- stare aleje lipowe i kasztanowe, które wyglądają jak z filmu kostiumowego,
- pojedyncze pomnikowe dęby i buki – naprawdę potężne,
- drzewa i krzewy egzotyczne (różne gatunki świerków, sosen, jodły, daglezje, żywotniki),
- stawy i kanały, przy których latem życie toczy się pełną parą: żaby, ważki, ptaki,
- zabytkowy pałac Donnersmarcków z wieżą widoczną spomiędzy drzew.
Całość ma w sobie coś z klimatu dawnych rezydencji – trochę romantycznie zaniedbanego, ale w dobrym sensie: trawa nie jest przystrzyżona jak na polu golfowym, ścieżki nie są wylane betonem, a stare drzewa mają pierwszeństwo przed „idealnym porządkiem”.
W wielu miejscach widać jeszcze układ dawnego parku pałacowego: geometryczne aleje przechodzą w bardziej dziki las, a między nimi kryją się stare mostki i schody, które pamiętają czasy sprzed szkoły leśnej.
Natura i krajobrazy Ogrodu Botanicznego w Brynku
Największym magnesem Brynka są po prostu drzewa. Sporo z nich ma ponad 100 lat, a niektóre spokojnie dobijają do kategorii „gigant”. W słoneczne dni światło przebija się przez gęste korony, robiąc na ziemi mozaikę plam światła i cienia – bardzo fotogeniczne miejsce, ale też idealne na reset głowy.
Po terenie ogrodu prowadzi sieć alejek – część to szerokie, szutrowe drogi, którymi da się przejechać wózkiem, inne to leśne ścieżki, po deszczu bywa tam błotniście. Na spacer warto zaplanować co najmniej 2–3 godziny, a przy wolnym tempie, zdjęciach i przerwach na ławkach bez problemu robi się z tego pół dnia.
Najciekawsze fragmenty przyrodniczo:
- część dendrologiczna – miejsca z gęstą kolekcją różnych gatunków drzew iglastych i liściastych, często oznaczonych tabliczkami,
- okolice stawów – latem słychać tu koncert żab, a o świcie i o zmierzchu pojawiają się ptaki wodne,
- stare aleje – szczególnie efektowne jesienią, kiedy liście robią z dróg żółto-złoty tunel.
Wiosną pierwsze wrażenie robią kwitnące krzewy – różaneczniki, azalie, magnolie. W maju i czerwcu pachnie intensywnie, ale nie nachalnie – mieszanką kwiatów i igliwia. Latem dominuje zieleń w najróżniejszych odcieniach, a w upały temperatura w cieniu starych drzew potrafi być niższa o kilka stopni niż na odkrytych polach wokół Brynka.
Warto zejść z głównych alejek i przejść się mniej oczywistymi ścieżkami. W kilku miejscach widać dawne, częściowo zarośnięte polany i fragmenty parku, które nie są „pod linijkę” – właśnie tam najlepiej czuć, że to żywy, stary las, a nie tylko pokazowy ogród.
Zabytki i atrakcje w Brynku i okolicy
Choć głównym celem jest ogród, grzechem byłoby przejść obojętnie obok pałacu w Brynku. To duża, rozłożysta budowla z wieżą, dawna rezydencja rodu Donnersmarck. Obecnie mieści się tu szkoła leśna, więc wnętrza nie są typowo zwiedzane turystycznie, ale od zewnątrz pałac robi wrażenie – szczególnie widziany z dalszej perspektywy, zza drzew.
Sam Brynek to raczej spokojna wieś niż „miasteczko z listy atrakcji”. Dlatego wiele osób łączy wizytę w ogrodzie z krótką objazdówką po okolicy:
- Tarnowskie Góry (ok. 15 km) – piękny rynek, szyby górnicze, w tym Kopalnia Srebra i sztolnia „Czarnego Pstrąga” (idealny kontrast po zieleni Brynka),
- Tworóg (ok. 5 km) – małe centrum gminy, punkt na szybkie zakupy i obiad po spacerze,
- rejon Krupskiego Młyna – lasy, stawy, dobre tereny na dalsze wycieczki piesze i rowerowe,
- Lubliniec (ok. 25 km) – przyjemne miasteczko na krótki spacer po centrum i kawę.
Dla osób lubiących industrialny klimat ciekawą przeciwwagą do zieleni w Brynku są okolice Bytomia i Zabrza – w jeden dzień można zanurzyć się w lasy i stare drzewa, a w kolejny „przeskoczyć” do poprzemysłowych klimatów Górnego Śląska.
Z punktu widzenia zdjęć najbardziej fotogeniczne połączenie to: poranny spacer po ogrodzie (miękkie światło w alejach) i popołudniowy wypad na rynek w Tarnowskich Górach lub na jedną z tamtejszych podziemnych tras.
Lokalne tradycje i klimat regionu
Brynek leży na pograniczu „ciężkiego” przemysłowego Śląska i spokojniejszych lasów północy województwa. To czuć na każdym kroku: z jednej strony mija się leśników, myśliwych, ludzi wracających z grzybów, z drugiej – w rozmowach wciąż przewijają się tematy kopalń, hut, pracy „na Śląsku”.
Gwara śląska pojawia się i w sklepach, i na przystankach; nazwy dań w knajpach potrafią brzmieć swojsko: rolada, kluski śląskie, modro kapusta, żur. W niedziele widać rodziny ubranie „odświętnie”, jadące do kościoła, a potem całymi grupami idące na spacer do lasu – także w stronę ogrodu.
Sam ogród ma też swoją bardziej „leśną” tradycję – uczniowie szkoły leśnej od lat uczą się tu rozpoznawania drzew, pielęgnacji, gospodarki leśnej. Dzięki temu miejsce jest żywe, to nie skansen, tylko przestrzeń, która wciąż jest używana, choć jednocześnie szanuje swój wiek.
Co i gdzie zjeść – śląskie smaki wokół Brynka
W samym Brynku gastronomia jest raczej skromna, więc przy planowaniu dnia najlepiej założyć, że jedzenie wypada „przed” lub „po” spacerze – w Tarnowskich Górach, Tworogu albo po drodze.
Warto celować w typową śląską kuchnię. W okolicy, zależnie od konkretnej restauracji, na stołach pojawiają się m.in.:
- rolada śląska – zwijane mięso z farszem, podawane z kluskami śląskimi i modrą (czerwoną) kapustą,
- kluski śląskie – ziemniaczane, z charakterystycznym wgłębieniem, najlepsze z sosem z pieczeni,
- karminadle – śląskie mielone, często porządnie doprawione majerankiem,
- żur śląski – kwaśna zupa na zakwasie, zwykle z kiełbasą i jajkiem,
- kołocz śląski – placek drożdżowy z kruszonką, makiem lub serem, często w wersji „do herbaty” po obiedzie.
Cenowo okolica jest dość łagodna: pełny obiad w zwykłej, lokalnej restauracji kosztuje zazwyczaj w okolicach 35–45 zł za danie główne, zupę da się znaleźć za 12–20 zł, kawa w kawiarni to najczęściej 10–15 zł. W porównaniu z centrami dużych miast jest wyraźnie taniej.
Na dłuższy spacer po ogrodzie dobrze mieć przy sobie coś do picia i małą przekąskę. W środku nie ma typowego zaplecza gastronomicznego; najprościej podjechać wcześniej do sklepu w Brynku lub Tworogu i wziąć ze sobą wodę, kanapki, owoce.
Praktyczne informacje: dojazd, poruszanie się, ile dni zaplanować
Dojazd do Brynka
Samochodem dojazd jest najprostszy. Brynek leży niedaleko dróg krajowych DK11 (Katowice–Poznań) i DK78 (Gliwice–Kielce). Zjazd w stronę Tworoga, a potem kilka minut lokalną drogą do Brynka. Z Katowic podróż zajmuje zwykle 45–60 minut, z Gliwic około 35–40 minut, z Opola około 1–1,2 godziny.
Przy ogrodzie i szkole leśnej są miejsca do parkowania – standardowo bezpłatne, choć w dni szkolne bywa tłoczniej w okolicach wejścia. W weekendy zwykle nie ma problemu ze znalezieniem miejsca.
Komunikacją publiczną też da się dojechać, ale trzeba się nastawić na przesiadki i trochę planowania:
- pociągiem do Tarnowskich Gór (z Katowic, Gliwic, Bytomia),
- stamtąd autobusem regionalnym w kierunku Tworoga/Brynka – linie zmieniają się, więc rozkład najlepiej sprawdzić w aktualnym planerze (np. jakdojade.pl lub lokalne przewozy).
Przystanki autobusowe w Brynku są w zasięgu krótkiego spaceru od ogrodu. Dla osób bez samochodu wizyta jest jak n
